Οι πειρασμοί

Άγιος Μάξιμος Ομολογητής

Τα λυπηρά που μας συμβαίνουν γίνονται ή για παιδαγώγησή μας, ή για την εξάλειψη παλιών αμαρτιών, ή για διόρθωση της τωρινής αμέλειάς μας, ή για αποτροπή μελλοντικών αμαρτιών. Εκείνος λοιπόν που συλλογίζεται ότι ο πειρασμός τού συνέβη για κάποιον από αυτούς τους λόγους, δεν αγανακτεί, όταν τον χτυπούν ή τον αδικούν ή του κάνουν κάποιο άλλο κακό. Καθώς μάλιστα συναισθάνεται τις αμαρτίες του, ούτε κατηγορεί εκείνον που του προξενεί τον πειρασμό, αφού, είτε μέσω αυτού είτε μέσω άλλου, όφειλε να πιει το ποτήρι της θείας δικαιοσύνης.
Αντίθετα, στον Θεό αποβλέπει και τον ευχαριστεί για ό,τι επέτρεψε, και τον εαυτό του κατηγορεί και δέχεται πρόθυμα την παιδαγωγική δοκιμασία, όπως έκανε ο Δαβίδ με τον Σεμεΐ (Β’ Βασ. 16:5-13). Ο ασύνετος άνθρωπος, από την άλλη, ζητά συχνά από τον Θεό να ελεηθεί και να ελευθερωθεί από τα δεινά, όταν όμως έρχεται το έλεος, δεν το δέχεται, επειδή αυτό δεν είναι όπως εκείνος ήθελε, αλλά όπως το έκρινε συμφέρον ο Γιατρός των ψυχών. Γι’ αυτόν τον λόγο αδημονεί και αναστατώνεται, και άλλοτε τα βάζει οργισμένος με τους ανθρώπους, ενώ άλλοτε βλασφημεί τον Θεό. Έτσι όμως και αγνωμοσύνη δείχνει, και ενίσχυση στον πειρασμό του δεν παίρνει.
Οι δαίμονες μας προξενούν πειρασμούς είτε αυτοί οι ίδιοι είτε ξεσηκώνοντας εναντίον μας εκείνους που δεν φοβούνται τον Θεό. Μας πειράζουν αυτοί οι ίδιοι, όταν χωριστούμε από τους ανθρώπους, όπως έκαναν στον Κύριο στην έρημο (Ματθ. 4:1-10)· και μέσω ανθρώπων, όταν ζούμε ανάμεσα σε αυτούς, όπως τον Κύριο μέσω των Φαρισαίων (Ματθ. 16:1· 19:3). Εμείς όμως, έχοντας το βλέμμα στραμμένο στο πρότυπό μας, τον Κύριο, ας τους αποκρούσουμε και στις δύο περιπτώσεις.
Κάθε σχεδόν αμαρτία γίνεται μέσω ηδονής, και κάθε εξάλειψη αμαρτίας γίνεται μέσω κακοπάθειας και λύπης, είτε θεληματικής, με τη μετάνοια, είτε σταλμένης από την οικονομία του Θεού, με πειρασμό που επιτρέπει η πρόνοιά του. Γιατί, όπως λέει ο απόστολος, αν ανακρίναμε εμείς τον εαυτό μας, δεν θα επισύραμε την τιμωρία του Θεού· όταν όμως ο Κύριός μας τιμωρεί, μας διαπαιδαγωγεί, έτσι ώστε να μην καταδικαστούμε μαζί με τον κόσμο (Α’ Κορ. 11:31-32).
Από τους πειρασμούς άλλοι φέρνουν στους ανθρώπους ηδονές, άλλοι λύπες και άλλοι σωματικούς πόνους. Γιατί ανάλογα με την αιτία των παθών που βρίσκεται στην ψυχή βάζει σε αυτήν και το φάρμακο ο Γιατρός των ψυχών με τις δίκαιες κρίσεις του.
Όταν σου έρθει πειρασμός χωρίς να το περιμένεις, μην κατηγορείς εκείνον που σου τον προξένησε, αλλά αναζήτησε το γιατί, και όταν το βρεις, διορθώσου.
Ο συνετός άνθρωπος, καθώς αναλογίζεται το θεραπευτικό αποτέλεσμα των κρίσεων του Θεού, υπομένει με ευχαριστία τους πειρασμούς που αυτές επιτρέπουν να του συμβούν, θεωρώντας αιτία τους τις αμαρτίες του και κανέναν άλλον. Ο ασύνετος, αντίθετα, επειδή αγνοεί την πάνσοφη πρόνοια του Θεού, όταν αμαρτάνει και παιδαγωγείται με πειρασμούς, θεωρεί αίτιους αυτών ή τον Θεό ή τους ανθρώπους.
Εκείνος πραγματικά θέλει να σωθεί, ο οποίος δεν αντιστέκεται στα θεραπευτικά φάρμακα. Και αυτά είναι οι οδύνες και οι λύπες που έρχονται με τους ποικίλους πειρασμούς. Όποιος όμως αντιστέκεται, δεν γνωρίζει ούτε τι εμπορεύεται στον εδώ κόσμο, ούτε τι πρέπει να αγοράσει με αυτές προτού φύγει από τον κόσμο.

(Από το βιβλίο: ΕΥΕΡΓΕΤΙΝΟΣ, τόμος Γ’, Υπόθεση ΛΓ’ (33). Εκδόσεις “Το Περιβόλι της Παναγίας”, Θεσσαλονίκη 2006)

 

Τό ακρωτηριασμένο ευωδιάζων δεξί χέρι τού Οσίου Μαξίμου τού Ομολογητού 

Φυλάσσεται στήν Ιερά Μονή Αγίου Παύλου Αγίου Όρους καί θεωρείται τό μόνο γνωστό λείψανο τού Οσίου.

ΓΙΑΤΙ ΤΡΟΜΑΞΕ το ΣΥΣΤΗΜΑ με τη δήλωση Καρυστιανού – Η σιωπή για το ΕΜΒΡΥΟ!

Ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας συστήνει τσίπουρο… για την γρίπη!

 

Εντύπωση προκάλεσε ο Δημήτρης Κουρέτας, περιφερειάρχης Θεσσαλίας, ο οποίος για να προωθήσει μια έκθεση τοπικών αποσταγμάτων στο Μετρό του Συντάγματος, απεφάνθη πως «ο αστεροειδής γλυκάνισος που χρησιμοποιείται στην απόσταξη του ούζου εκχυλίζει σικιμικό οξύ, την ίδια ουσία που αξιοποιεί η φαρμακοβιομηχανία για την παραγωγή του γνωστού αντιικού Tamiflu».

Με λίγα λόγια σύστησε για όσους έχουν γρίπη να το ρίξουν στα τσίπουρα!

Το ενδιαφέρον είναι ότι ο ίδιος σπούδασε Φαρμακευτική στην Πάτρα, πήρε το διδακτορικό του στη Βιοχημεία και υπήρξε και καθηγητής Πανεπιστημίου!

Τώρα ή κάτι ξέρει και έχει δίκιο, ή απουσίαζε από τα μαθήματα και έχει άδικο.

Εμείς πάντως έχουμε ανοιχτό μυαλό. Την ίδια στιγμή με αυτή την δήλωσε έξαλλη έγινε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη η οποία έσπευσε να προειδοποιήσει τους πολίτες ότι το αλκοόλ δεν είναι φάρμακο, εν μέσω έξαρσης της επιδημίας γρίπης.

«Το αλκοόλ (και το τσίπουρο και το ούζο και κάθε άλλο απόσταγμα-αλκοόλ είναι) δεν είναι φάρμακο και δε μπορεί να υποκαταστήσει ούτε το Tamiflu ούτε τη φαρμακευτική θεραπευτική αγωγή που συστήνει ο ιατρός», ανέφερε η Αγαπηδάκη, σε ανάρτησή της.

Η ταλαίπωρη Αγαπηδάκη θυμίζουμε είναι λάτρης της «συμβατικής» ιατρικής. Της ίδιας ιατρικής που μας έλεγε να κάνουμε τα εμβόλια κατά Covid-19 με τα γνωστά αποτελέσματα…

Άγιος Πορφύριος - «Ο Χριστός είναι ο Φίλος μας, ο Αδελφός μας... Είναι τα Πάντα»

Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος«Πρέπει κανείς να βαδίζει στη μέση, πιο φιλοσοφικά από τους εντελώς άσχετους και πιο ανθρώπινα από όσους φιλοσοφούν δίχως μέτρο»

Συγκίνηση, γέλιο, δάκρυ.

Από ολα έχει το σημερινό επεισόδιο στο Μέτσοβο. Η οικογένεια Μπουμπα, κτηνοτρόφοι στο επάγγελμα μας μίλησαν για τις δυσκολίες κυρίως όταν είσαι νέο παιδί και θέλεις να μείνεις στον τόπο σου και να δουλέψεις στην κτηνοτροφία. Αλλά εκείνο μου μας συγκίνησε ιδιαίτερα είναι ο ισχυρός δεσμός της οικογένειας που ο ένας στέκεται βράχος δίπλα στον άλλον.

 

Σήμερα #otiaksizei στις 14.45 στην @ertofficial

ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΘΑ ΔΙΚΑΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

 

Επειδή γίνεται πολύ λόγος αυτές τις ημέρες για το Σύνταγμα και τους νόμους οι οποίοι θα έπρεπε να συμφωνούν με αυτό, κι επειδή πολλοί εκφράζουν άποψη και νομιμοποιούν την ανηθικότητα, θα πρέπει να θυμηθούν πρώτα σε ποιούς οφείλουμε το Σύνταγμα, για ποιό λόγο πολέμησαν, για να έχουν σήμερα τζάμπα άποψη όλοι και θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ο Ελληνισμός είχε για 1123 χρόνια μία πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη, ζει τώρα σε μία παρένθεση του ψευτορωμέικου που θα φυγει γρήγορα, όπως μας διαβεβαίωσε ο Ισαπόστολος του Γένους Πατροκοσμάς και το Έθνος θα αποκατασταθεί. Ο Άγιος Πορφύριος είχε και αυτός προφητικά πεί ότι: «Μετά από κάποιες ανακατατάξεις το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα παίξει σπουδαίο ρόλο σε όλη την Οικουμένη και τα Ελληνικά Γράμματα θα πάρουν τη θέση τους όπως παλιά».

Κολοκοτρώνης, Καποδίστριας και Μακρυγιάννης λέτε να είναι στον παράδεισο για διακοπές; Είναι δίπλα στον Χριστό και του δείχνουν τα αίματα και τις πληγές. Του ζητούν να επέμβει και θα επέμβει και την πατρίδα που εκείνοι πάλεψαν και θυσιάστηκαν... Να σώσει τους δίκαιους και να δικάσει τους άδικους.

Στα λόγια τους φαίνεται ότι δεν έχουν καμία σχέση με τη σημερινή Ελλάδα και για να ακριβολογούμε ΕΜΕΙΣ δεν έχουμε καμία σχέση με τον πατριωτισμό, την πίστη, την αυτοθυσία και τον ηρωισμό τους.

 

Είπαν:

Θ.ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ: «Ὅταν ἀποφασίσαμε νὰ κάμωμε τὴν Ἐπανάσταση, δὲν ἐσυλλογισθήκαμε οὔτε πόσοι εἴμεθα, οὔτε πὼς δὲν ἔχομε ἄρματα, οὔτε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐβαστοῦσαν τὰ κάστρα καὶ τὰς πόλεις… Πρέπει να φυλάξετε τὴν πίστη σας καὶ νὰ τὴν στερεώσετε, διότι, ὅταν ἐπιάσαμε τὰ ἄρματα, εἴπαμε πρῶτα ὑπὲρ πίστεως καὶ ἔπειτα ὑπὲρ πατρίδος». (Λόγος Πνύκας)

Ι.ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ: «Τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος σύγκειται ἐκ τῶν ἀνθρώπων οἵτινες ἀπὸ ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως δὲν ἔπαυσαν ὁμολογοῦντες τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ τὴν γλῶσσαν τῶν πατέρων αὐτῶν λαλοῦντες, καὶ διέμειναν ὑπὸ τὴν πνευματικὴν ἢ κοσμικὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐκκλησίας των, ὅπου ποτέ τῆς Τουρκίας καὶ ἂν κατοικῶσι. Τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τεσσάρων μὲν αἰώνων διεγράφησαν ὑπὸ δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα οὔτε ὁ χρόνος, οὔτε αἱ πολύμορφοι συμφοραί, οὔτε ἡ δουλεία, οὐδέποτε ἴσχυσαν νὰ παραγράψωσι, διεγράφησαν δὲ ἀπὸ τοῦ 1821 διὰ τοῦ αἵματος τοῦ χυθέντος εἰς τὰς σφαγὰς τῶν Κυδωνιῶν, τῆς Κύπρου, τῆς Χίου, τῆς Κρήτης, τῶν Ψαρῶν, τοῦ Μεσολογγίου, καὶ εἰς τὰς πολυαρίθμους ναυμαχίας τε καὶ πεζομαχίας ἐν αἷς ἐδοξάσθη τὸ γενναῖον τοῦτο ἔθνος..» (Επιστολή προς Robert Wilmot-Horton 3/10/1827)

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: «Οπού αυτείνοι κατάντησαν την πατρίδα και την θρησκείαν και κλονίζεται από τους άθρησκους... Από τους τοιούτους γερωμένους πολλούς πάθαμεν αυτά κι᾿ από τους τοιούτους λαϊκούς, στρατιωτικούς και πολιτικούς, αφού χύσαμεν ποταμούς αίματα, κιντυνεύομεν να χάσωμεν και την πατρίδα μας και την θρησκεία μας». (Απομνημονεύματα)

 Βασίλης Κωστούλας

 

Κοσμογονία

Χιονισμένες απόκρημνες κορφές λογχίζουν την πανάρχαια ουράνια σκέπη. Τούτα τα όρη, αθάνατοι γίγαντες, κουβαλούν αιώνες στους κατάλευκους ώμους τους όλη την ανυπότακτη ομορφιά της γης. Λευκά και τα συναισθήματα ξεχύνονται σαν αφρισμένα ξέπλεκα ποτάμια σμίγοντας με τον αγέρα σε ένα χορό μεγαλοσύνης που σκορπίζει τη ζωογόνο πνοή του βουνού στις ελατοσκέπαστες μοναχικές πλαγιές. Αργόσυρτη σιωπή κεντάει το λευκό υφαντό και η ψυχή, άγγελος του χιονιού, βαθαίνει και έτσι σαν ύμνος γαλήνιος παραδίδεται στο παρθένο καταφύγιο της αρμονίας...

Λίμνη Πλαστήρα

Ο αχυρώνας της Παναγίας

 

Στο ύψωμα νότια του Ρεθύμνου είναι χτισμένο το χωριό Καστελλάκια, όπου βρίσκεται η μικρή ιστορική εκκλησία της Παναγίας, της Ζωοδόχου Πηγής (εορτάζει την Παρασκευή μετά το Πάσχα). Η ιστορία του περιλαμβάνει το εξής γεγονός, που το γνωρίζουμε από διηγήσεις παλαιών κατοίκων της περιοχής (μένω στο διπλανό χωριό, τα Περιβόλια –σήμερα Περιβόλια και Καστελλάκια είναι προάστια του Ρεθύμνου), αλλά επί του παρόντος το αντλούμε από άρθρο του δασκάλου Νίκου Δερεδάκη στην εφημερίδα «Κρητική Επιθεώρηση» της 3 Μαΐου 2008, σελ. 8.

Η παράδοση αναφέρει ότι μετά την κατάληψη του Ρεθύμνου από τους Τούρκους, το 1646, τα Καστελλάκια περιήλθαν στα χέρια ενός ισχυρού Τούρκου, που ονομαζόταν Χαρτζαλής. Μόλις πήρε στην κατοχή του το μικρό οικισμό, έσπευσε να μεταβάλει την εκκλησία σε αχυρώνα. Όταν πέθανε ο Χαρτζαλής, η περιουσία του, μαζί με τα Καστελλάκια, περιήλθαν στον ανηψιό του τον Τσιτσέκο, που ήταν καλός και συνετός άνθρωπος. Η παράδοση συνεχίζει, ότι ένα βράδυ εμφανίστηκε στον ύπνο του Τσιτσέκου η Παναγία και του είπε να επαναφέρει την εκκλησία στην αρχική της μορφή. Ο Τσιτσέκος αδιαφόρησε, μη δίνοντας σημασία στο όνειρο. Το επόμενο βράδυ εμφανίστηκε ξανά η Παναγία και επιτακτικά αυτή τη φορά του ζήτησε το ίδιο πράγμα. Ο Τούρκος αυτή τη φορά φοβήθηκε τόσο, ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα ξανάκανε τον αχυρώνα εκκλησία. Μέσα στο ναό, μάλιστα, τοποθέτησε και μία εικόνα της Παναγίας που είχε βρει, άγνωστο πως, στον αχυρώνα. Ακόμα ο Τσιτσέκος πρόσφερε στην Παναγία και δέκα μπακίρινα μίστατα λάδι (κουρούπι εκατό οκάδων).

Ο Τσιτσέκος τοποθέτησε ως φύλακα της εκκλησίας μια Τουρκάλα, η οποία διατηρούσε και την εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής και δεν επέτρεπε σε Τούρκο να την πλησιάσει, αφού πίστευε πολύ στη δύναμη της Παναγίας. Κάποτε, μάλιστα, όταν ένας χριστιανός από το Ατσιπόπουλο, μαζί με το άρρωστο παιδί του πήγε στην εκκλησία να ανάψει μια λαμπάδα, για να γιάνει η χάρη της το παιδί, η Τουρκάλα του είπε ότι το παιδί του δεν πρόκειται να γίνει καλά και ότι μόλις φθάσει στο Ρέθυμνο αυτό θα πεθάνει, όπως και έγινε.

Πάντως, και οι Τούρκοι της περιοχής σέβονταν και προστάτευαν το ναό της «Μαϊρέ-Χανούμ», όπως την έλεγαν. Την ημέρα του πανηγυριού, Παρασκευή του Πάσχα, άρμεγαν τα ζώα τους σε κοινά δοχεία με τους χριστιανούς, αυτοί έφευγαν και άφηναν το γάλα να το πιουν οι πανηγυριστές.

Φλώρινα -3 ͦ C.

 

Στο σπίτι του κρεμασμένου δεν μιλάνε για σχοινί – Καταγγέλλουν τον Μεσαίωνα της Καρυστιανού οι άνθρωποι που μετέτρεψαν την Ελλάδα σε σύγχρονο Άουσβιτς

 

Το μόρφωμα του Μητσοτακισμού που την τρέμει προσπαθεί να την  στριμώξει γιατί είπε το αυτονόητο ότι έχουν δικαιώματα και τα αγέννητα παιδιά!

 Και ακούς σήμερα τον φασίστα Γεωργιάδη να την λεει ακροδεξιά,αυτόν, και όλο το κακό αριστερόστροφο συναπάντημα όλη τη λέρα της κοινωνίας... 

Θα κριθεί η Μαρία Καρυστιανού ως πολιτικό πρόσωπο ομως το να ακούς τους φαιδρούς υποστηρικτές μίας εγκληματικής οργάνωσης όπως την χαρακτήρισε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, να μιλάνε για κατοχυρωμένα ανθρώπινα δικαιώματα είναι η φάρσα του αιώνα.

Το κόμμα που κάποτε πολέμησε λυσσαλέα το νομοσχεδιο για τις εκτρώσεις.

Το κόμμα που έκανε μπίζνα την είσπραξη προστίμων στην πανδημία, που αντιμετώπιζε τους ανεμβολίαστους ως κατακάθια της κοινωνίας στοχοποιώντας τους και δίνοντας τους στον όχλο.

Το κόμμα που έβαλε στην σύνθεση του αποβράσματα που διαπόμπευαν οροθετικές γυναίκες τις οποίες και ωθησαν στην αυτοκτονία.

Το κόμμα που έκανε το γεννημένο παιδι να ζει σε μια Ελλάδα δυστοπική χωρίς παιδεία,υγεία,ισότητα.

Το κόμμα που εκβίασε τους Έλληνες να προχωρήσουν σε μια ιατρική πράξη με εκβιασμούς και απειλές, αναγκαζόντάς τους να προχωρήσουν στον εμβολιασμό με ένα σκεύασμα που βρισκόταν σε πειραματικό στάδιο και είναι υπεύθυνο για χιλιάδες ξαφνικούς θανάτους, αναπηρίες, καρκινώματα, αυτοάνοσα.

Τότε δεν υπήρχαν κατοχυρωμένα ανθρώπινα δικαιώματα;

Δεν υπήρχε η αυτοδιάθεση στο σώμα του καθενός;

Δεν υπήρχε η συνθήκη του Οβιέδο που απαγορεύει να εκβιαστεί κάποιος για οποιαδήποτε ιατρική πράξη ακόμη και αν κινδυνεύει η κοινωνία;

Η υποκρισία ξεχειλίζει από όσους βρήκαν την Μαρία Καρυστιανού ως εξιλαστήριο θύμα σε οποιοδήποτε πολιτικό χώρο και αν ανήκουν..

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: Η θεολογία της φύσεως

Γέροντας Μάξιμος Λαυριώτης_ Θεολογία της Φύσεως (Γ΄μέρος, ο πατερικός λόγος ) 

  Το να καταστήσει κανείς βασικά Πατερικά έργα προσιτά στο ευρύ κοινό είναι πλέον άθλος, λόγω των πολλαπλών παραπλανητικών αντιλήψεων, που έχουν επικρατήσει στις παραδοσιακά Χριστιανικές κοινωνίες κατά τους τελευταίους αιώνες. Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζεται η περί φύσεως και προσώπου θεώρηση του Αγίου Μαξίμου κατοχυρωμένη με όσα επιχειρήματα οι προγενέστεροί του Πατέρες είχαν διατυπώσει, απαντώντας σε ερωτήματα που είχαν ανακύψει στην εποχή τους. Έγινε απόπειρα να παρουσιάσουμε ένα κείμενο βελτιωμένο, προβαίνοντας σε μικρές αναγκαίες κριτικές αποκαταστάσεις του πρωτοτύπου. Καλύφθηκαν σημαντικά κενά, σχετικά με την καταγωγή, νεανική ηλικία και έναρξη της Μοναχικής βιωτής του Αγίου Μαξίμου. Έγιναν πολλές διευκρινήσεις για βασικά θεολογικά / επιστημονικά δεδομένα της εποχής, που παρέχονται υπό μορφήν σημειώσεων, και κατέστη αναγκαία μία συστηματικότερη περιληπτική παρουσίαση της Κοσμοθεωρίας / Κοσμολογίας του Αγίου, καθώς και της Χριστοκεντρικής Ανθρωπολογίας του. Για το βιβλίο μίλησαν οι: π. Βασίλειος Τρομπούκης - Δρ. Νομικής, ΕΔΙΠ Νομικής Αθηνών, π. Μάξιμος Λαυριώτης - επιμελητής του βιβλίου, Ηλίας Πετρόπουλος - μεταφραστής του βιβλίου.

  Πρώτο μερος _   • Άγιος Μάξιμος  Ομολογητής _ Η Θεολογία της...   δεύτερο μερος _   • Θεολογία της Φύσεως (β΄μέρος απαντήσεις)  

Ἡ ἑνότητα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας κατὰ τοὺς ποιητὲς Κ. Καβάφη, Γ. Σεφέρη καὶ Ὀ. Ἐλύτη

Γράφει  ο  Φώτης Σχοινάς 

Ὁ ἑλληνισμὸς παρουσιάζει μία ἀδιάσπαστη πολιτισμικὴ συνέχεια ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἕως σήμερα. Ὁ Κωνσταντῖνος Γεωργούλης γράφει ὅτι «εἶναι ὁ ἑλληνισμὸς ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ἕως τὸν Κ. Παλαμᾶ ἕνα τόσο σφιχτοδεμένο σύνολο, ὥστε μόνο μία συνολικὴ θεώρηση μᾶς ἐξασφαλίζει τὴν κατανόησή του».[1] Ἡ ἀδιάσπαστη συνέχεια εἶναι πολιτισμικὴ καὶ γλωσσική. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα παρουσιάζει μία ἀναμφισβήτητη συνέχεια στὰ 3500 χρόνια πού μαρτυρεῖται ἡ παρουσία της στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία. Κυριολεκτικὰ  ὁμιλοῦμε γιὰ μία καὶ ἀδιαίρετη γλῶσσα σὲ διάφορες μορφές. Ἀναντίρρητο εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα παρουσιάζει διαφορετικὲς μορφὲς στὶς διάφορες ἱστορικὲς περιόδους της, ἀλλὰ πίσω ἀπὸ τίς διαφορετικὲς αὐτὲς μορφὲς ὑπάρχει ἕνας σταθερός, ἀναλλοίωτος συμπαγὴς πυρῆνας πού μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ὁμιλοῦμε γιὰ μία γλῶσσα.

Ὁ μεγάλος ἱσπανὸς γλωσσολόγος καὶ ἑλληνιστὴς Francisco Adrados γράφει γιὰ τὴν διαχρονικὴ συνέχεια τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας: «Ἀκολουθεῖ τὸ σημαντικὸ θέμα τῆς ἑνότητας τῶν Ἑλληνικῶν, ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ὡς σήμερα. Βεβαίως ὑπῆρξε μία ἐξέλιξη. Ἀλλὰ ἂν συγκρίνουμε τίς διάφορες “ἑλληνικές”, ἀπὸ τὴ μυκηναϊκὴ καὶ τὴν ὁμηρικὴ ὡς τὴ σημερινὴ “κοινὴ ἑλληνική”, οἱ διαφορὲς δὲν εἶναι καὶ τόσο οὐσιαστικές. Τὸ φωνηεντικὸ σύστημα ἁπλοποιήθηκε – δὲν ὑπάρχουν μακρὰ καὶ βραχέα οὔτε δίφθογγοι, οὔτε μουσικὸς τόνος -, ἐξελίχτηκε λίγο τὸ συμφωνικὸ σύστημα, μειώθηκε ἡ μορφολογία: ἔλλειψη τοῦ δυϊκοῦ, τῆς δοτικῆς, τῆς δυνητικῆς, καὶ τοῦ ἀπαρεμφάτου, ἀπολίθωση τῆς μετοχῆς, περιορισμὸς τῆς ρηματικῆς κλίσης σὲ δύο θέματα, ἐξέλιξη τῶν περιφραστικῶν τύπων, ὁρισμένες μορφικὲς ἀλλαγές. Ὡστόσο οἱ βασικὲς κατηγορίες καὶ τὸ βασικὸ λεξιλόγιο παραμένουν ἴδια. Εἶναι δυνατὸν νὰ γραφτεῖ μία ἱστορία τῶν Ἑλληνικῶν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μέχρι σήμερα. Ὅμως δὲ θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ γραφτεῖ μία ἱστορία τῶν λατινικῶν πού νὰ συμπεριλαμβάνονται, π.χ., καὶ τὰ ἱσπανικά. Ἡ ἐξέλιξη τῶν λατινικῶν εἶναι μία ἱστορία ἰσχυρῆς διαφοροποίησης σύμφωνα μὲ τὴ χρονολογία καὶ τὴ γεωγραφία, αὐτὴ τῶν Ἑλληνικῶν εἶναι μία ἱστορία στὴν ὁποία, ὡς πρὸς τίς δύο αὐτὲς παραμέτρους, ἐπικρατεῖ μία βασικὴ ἑνότητα. Καὶ αὐτὸ ἐπειδὴ κυριαρχοῦσε ἡ λόγια γλῶσσα, πού τὴν ὑποστήριζε ἡ παλιὰ παράδοση καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Βυζαντίου, ἐνῶ στὴ Δύση ἐπικρατοῦσαν τὰ λατινικά, τὰ ὁποῖα κατέληξαν σὲ διαίρεση».[2]

Τεκμήριο τῆς ἑνότητος τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας εἶναι ὅτι ὁ σημερινὸς Ἕλληνας κατανοεῖ ἄνετα τὴν λαϊκὴ γλῶσσα τῶν μέσων τοῦ 12ου αἰῶνα (Πτωχοπροδρομικά), ἐνῶ ἕνας Γάλλος χωρὶς μόρφωση δὲν καταλαβαίνει τὸ Ἆσμα τοῦ Ρολάνδου (12ος αἰώνας).[3] Ὁμοίως ὁ Ἄγγλος ἑλληνιστὴς Robert Browning ὁμολογεῖ: «Τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ δὲν ἀποτελοῦν ξένη γλῶσσα γιὰ τὸν σημερινὸ Ἕλληνα ὅπως συμβαίνει μὲ τὰ Ἀγγλο-σαξωνικὰ γιὰ τὸν σύγχρονο Ἄγγλο».[4]

Εἶναι μάλιστα χαρακτηριστικὸ ὅτι κατὰ τὸν Φίλιππα Ἀργυριάδη «τὸ μέγα πάθος τῶν ἐχθρῶν τοῦ ἑλληνισμοῦ ἦταν καὶ εἶναι νὰ διαβάλλουν τὴν ἑνιαία καὶ διαχρονικὴ ἑνότητά μας. Καὶ ἡ γλῶσσα ἀποτελοῦσε τὸ ἀκαταμάχητο τεκμήριο αὐτῆς τῆς συνέχειας». [5] Ἐπ᾿αὐτοῦ ὁ Γερμανὸς ἑλληνιστὴς Hans Eideneier γράφει: «Σπανίζουν οἱ ἐργασίες, πού τοποθετοῦνται ἔξω ἀπὸ τὸ παντοδύναμο ρεῦμα τῆς κλασικῆς (διάβαζε: ἀρχαιοελληνικῆς) φιλολογίας καὶ οἱ ὁποῖες δὲν ἀντιμετωπίζουν τὴ Νεοελληνικὴ ὡς τὸ φτωχὸ συγγενῆ τῆς ἀρχαίας. Ὅποιος, ὅμως, ἔχει διαβάσει ἔστω καὶ λίγο Καβάφη ἢ Σεφέρη, γνωρίζει ὅτι ὑπάρχει μιὰ ὄχι ἁπλῶς γλωσσική, ἀλλὰ καὶ πνευματικὴ συνέχεια τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ πού ἐκφράζεται μέσα ἀπὸ τὴ γλῶσσα».[6] Ὁ ἴδιος μάλιστα ἑλληνιστὴς μιλάει γιὰ «ἀδιάσπαστη μετεξέλιξη τῆς Ἑλληνικῆς ἀπὸ ἀρχαία σὲ νέα».[7]

Στὴν παροῦσα ἐργασία θὰ ἀναφερθοῦμε στὶς ἀπόψεις τῶν τριῶν κορυφαίων νεοελλήνων ποητῶν Κωνσταντίνου Καβάφη, Γιώργου Σεφέρη καὶ Ὀδυσσέα Ἐλύτη γιὰ τὴν ἀδιάσπαστη ἑνότητα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας.

Α. Κωνσταντῖνος Καβάφης

Ἄς δοῦμε τὴν μαρτυρία τοῦ Κ. Καβάφη. Ὁ Ἀλεξανδρινὸς ποιητὴς δημοσίευσε ἕνα ἄρθρο μὲ τίτλο ῾῾ὁ καθηγητὴς Βλάκη περὶ τῆς νεοελληνικῆς᾽᾽ στὴν ἐφημερίδα Τηλέγραφος τῆς Ἀλεξανδρείας τὸ 1891· ἀποσπάσματα τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ μεταφέρουμε ἐδῶ: «Οἱ ξένοι παραγνωρίζουσι τὴν γλῶσσαν μας μεγάλως. Τὴν χωρίζουσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἀπὸ τὴν ἀρχαίαν ἑλληνικήν. Ἀρνοῦνται ἢ ἀγνοοῦσι τὴν παράδοσιν τῆς ἑνότητός της. Δὲν παραδέχονται τὴν προσφοράν μας. Εἶναι ὅθεν εὐχάριστον, διαπρεπὴς ξένος φιλόλογος ὡς ὁ καθηγητὴς Βλάκη, ἀνὴρ εὐρωπαϊκῆς φήμης, νὰ λαμβάνῃ ἐν χερσὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς γλώσσης μας, καὶ νὰ δεικνύῃ αὐτὴν εἰς τοὺς ξένους ὡς ἀληθῶς ἔχει καὶ ὄχι ὡς τὴν φαντάζονται. Ἡ προσωπικότης τοῦ Ἰωάννου Στιούαρτ Βλάκη, τοῦ περιφανοῦς Σκώτου φιλολόγου, εἶναι τόσον γνωστή, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκην διὰ μακρῶν νὰ τὸν συστήσω εἰς τὸν ἀναγνώστην… Εἰς ἑλλάδα ἦλθε τὸ 1853. Ἐξέμαθε κατὰ βάθος τὴν νεοελληνικὴν καὶ συνέγραψε περὶ αὐτῆς. Εἶναι εἷς τῶν κρατίστων ἑλληνιστῶν τῆς συγχρόνου Ἀγγλίας. Τῷ 1852 διωρίσθῃ καθηγητὴς τῆς ἑλληνικῆς ἐν τῷ πανεπιστημίῳ τοῦ Ἐδιμβούργου. Ἐξέδωκε πολλὰ συγγράμματα περὶ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης… Λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς μεταφράσεως τοῦ ἁμλέτου ὑπὸ τοῦ λογίου Κερκυραίου κ. Πολυλᾶ, ὁ καθηγητὴς Βλάκη ἐδημοσίευσε κάτ᾽ αὐτὰς ἐν τῷ ἀγγλικῷ περιοδικῷ ὁ 19ος Αἰὼν ἄρθρον περὶ τῆς μεταφράσεως ταύτης καὶ τῆς νεοελληνικῆς γλώσσης. Ἐκ τῶν παρατηρήσεών του ἐπὶ τῆς γλώσσης μας θὰ παραθέσω ὀλίγας ἐνταῦθα. Κατὰ τὸν κ. Βλάκη ὁ ἑλληνισμὸς οὐδέποτε ὑπέστη τὰς ἰσχυρὰς ἐκείνας ξενικὰς ἐπιρροὰς αἵτινες σχηματίζουσι νέας γλώσσας. Οἱ τέσσαρες αἰῶνες οὕς τὸ ἑλληνικὸν ἔθνος διετέλεσεν ὑπὸ ξενικὸν ζυγὸν ἦτο μικρὸν χρονικὸν διάστημα χρόνου διὰ τὸν σχηματισμὸν μιᾶς γλώσσης. Ἡἡ Νορμαννικὴ κατάκτησις τῆς Ἀγγλίας ἔλαβεν ὀκτὼ αἰῶνας διὰ νὰ μορφώσῃ τὴν μεταγενεστέραν ἀγγλικὴν γλῶσσαν. Οἱ δὲ Νορμαννοὶ μὲ ὅλας τὰς καταπιέσεις των ἔφεραν μετ᾽αὐτῶν στοιχεῖα κοινωνικῆς ὑπεροχῆς ἅτινα… ἐπὶ τέλους ἀντεκατέστησαν τὴν ἐγχώριον Σαξωνικὴν διάλεκτον τοῦ ἀγγλικοῦ λαοῦ διὰ νέας γλώσσης…Ἐν Ἑλλάδι ἐγένετο τὸ ἐναντίον. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἀναπτύξεως ἢ πολιτισμοῦ ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Τουρκικῇ κυβέρνησις οὐδὲν στοιχεῖον εἶχε κοινωνικῆς ὑπεροχῆς δυνάμενον νὰ ἀντιπράξῃ πρὸς τὸ μῖσος ὅπερ φυσικῶς ἐμπνέει ξένη διοίκησις καὶ ἐξ ἄλλου ἡ ταυτότης θρησκευτικοῦ φρονήματος ἥτις, ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ρώμης, συνέτεινε εἰς τὴν μίξιν τοῦ Σαξωνικοῦ καὶ Νορμαννικοῦ στοιχείου ἐν Ἀγγλίᾳ, ἔλλειπεν ὁλοτελῶς ἐν Ἑλλάδι. Ἀπέχθεια ζωηροτάτη, ἔμφυτος εἴς τε τὸν Μωαμεθανισμὸν καὶ τὸν Χριστιανισμόν, κατέστησε ἀδύνατον τὴν συγχώνευσιν μεταξὺ κατακτητῶν καὶ κατακτηθέντων. Περὶ τῆς Ἑνετικῆς κυριαρχίας ἐπὶ διαφόρων ἑλληνικῶν χωρῶν ὁ κ. Βλάκη λέγει ὅτι ἦτο “παρὰ πολὺ μερική, καὶ πάρα πολὺ μακρυνὴ” ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπενεργήσῃ ἐπὶ τῆς γλώσσης. Ὁ καθηγητὴς μετὰ ταῦτα λαμβάνει ἕν χωρίον μεταγενεστέρου ἑλληνικοῦ συγγράμματος καὶ ἐξετάζει αὐτό. Τὸ χωρίον εἶναι ἀπὸ μετάφρασιν τῆς Χαλιμᾶς ἐκδοθεῖσαν ἐν Ἑνετίᾳ τῷ 1792. Τὸ εἶδος τῆς γλώσσης ἔχει ὡς ἑξῆς. “Εὑρίσκετο εἰς τὰ μέρη τῆς Περσίας ἕνας πλούσιος πραγματευτής… καί εἶχε τοῦτο τὸ προτέρημα νὰ καταλαμβάνῃ ταῖς γλώσσαις καὶ τὴν ὁμιλίαν τῶν ζώων. Μίαν ἡμέραν περιδιαβάζωντας…Ἦσαν δεμένα εἰς ἕνα παχνὶ ἕνας γάϊδαρος καὶ ἕνα βόϊδι κτλ. κτλ. “Ἄς διατρέξωμεν τὰς γραμμὰς αὐτάς”, λέγει ὁ κ. Βλάκη, “καὶ ἂς παρατηρήσωμεν κατὰ πόσον ἡ δημώδης αὕτη ἑλληνικὴ τῆς 18ης ἑκατονταετηρίδος διαφέρει ἀπὸ τὴν Ἀττικὴν τοῦ Ξενοφῶντος· διότι ἀναμφιβόλως εἶναι ἑλληνικὴ κατὰ πάντα, καὶ οὐχὶ νέα γλῶσσα, ἔχουσα τὴν αὐτὴν σχέσιν πρὸς τὴν ἀρχαίαν ἑλληνικὴν οἵαν ἡ Ἰταλικὴ πρὸς τὴν Λατινικὴν”… ὡς βλέπομεν, τὴν προσοχὴν τοῦ καθηγητοῦ ἐπισύρει κυρίως ἡ δημώδης γλῶσσα. Περὶ τῆς καθαρευούσης δὲν ἔρχεται εἰς τὰς αὐτὰς λεπτομερείας. Διηγεῖται πόθεν ἐπήγασε, καὶ ἀποδίδει  κυρίως τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς εἰς τὴν φιλοτιμίαν τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους, ὅπερ, ἀποκτῆσαν τὴν ἐλευθερίαν, ἠθέλησε νὰ καθαρίσῃ καὶ νὰ ἀνυψώσῃ τὴν γλῶσσαν του. Ὁ κ. Βλάκη φαίνεται φίλος τῆς καθαρευούσης, λέγει δὲ ὅτι ὁ μόνος τρόπος ὑπάρξεως διὰ τε τὴν δημώδη καὶ τὴν καθαρεύουσα ἐν Ἑλλάδι, εἶναι τὸ σύστημα τῶν ἀγγλικῶν βουλῶν τῶν Λόρδων καὶ τῶν Κοινοτήτων, ἤτοι, συνεργασία δι᾽ἀμοιβαίων παραχωρήσεων. Τόσον ὀλίγον, κατ᾽αὐτὸν ἡ καθαρεύουσα διαφέρει ἀπὸ τὴν ἀρχαίαν, ὥστε “ὁ λόγιος ὅστις εἶναι οἰκεῖος μὲ τὰ ἄριστα κλασσικὰ ἑλληνικὰ δύναται νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸν Πολύβιον καὶ Διόδωρον εἰς τὸν Τρικούπην (ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἱστορικοῦ), Παπαρρηγόπουλον, καὶ ἄλλους τῆς αὐτῆς σχολῆς ἀφ᾽ ὅ,τι δύναται” ὁ ἀναγνώστης τοῦ Βύρωνος νὰ συνηθίσῃ τὸ ὕφος τοῦ ἀρχαίου Ἄγγλου ποιητοῦ Τσῶσερ. Καὶ ὀλίγον κατόπιν προσθέτει ὅτι “ὁ ἀδέκαστος φιλόλογος…δέν θὰ δυσκολευθῇ νὰ ἀναγνωρίσῃ ἐν τῇ μεταγενεστέρᾳ ἑλληνικῇ, ὄχι βάρβαρον παραφθοράν… τείνουσαν εἰς νέαν γλῶσσαν, ἀλλὰ ἁπλῶς μίαν διαλεκτικὴν τροπολογίαν οἵα ἡ ἀρχαία Δωρικὴ καὶ Αἰολική”. Αἱ ἀπώλειαι καὶ ἐλλείψεις τῆς νέας ἀντισταθμίζονται διὰ χαρίτων τινῶν ἰδιαζουσῶν εἰς αὐτήν.[8]

Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου τοῦ Κ. Καβάφη φαίνεται καθαρὰ ὅτι ὁ Ἀλεξανδρινὸς ποιητὴς ἐπρέσβευε χωρὶς ἐπιφυλάξεις τὴν ἑνότητα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἀπὸ τῆς ἀρχαιότητος μέχρι τῶν ἡμερῶν του. Ὀφείλουμε ὅμως νὰ κάνουμε μία μικρὴ ἀλλ᾽ οὐσιώδη παρατήρηση στὴν ἄποψη τοῦ Καβάφη ὅτι «ἀναμφιβόλως εἶναι ἑλληνικὴ κατὰ πάντα, καὶ οὐχὶ νέα γλῶσσα, ἔχουσα τὴν αὐτὴν σχέσιν πρὸς τὴν ἀρχαίαν ἑλληνικὴν οἵαν ἡ Ἰταλικὴ πρὸς τὴν Λατινικήν». Τὰ νεώτερα Ἰταλικὰ πολὺ μικρότερη συγγένεια ἔχουν πρὸς τὰ Λατινικὰ ἀπὸ τὴν συγγένεια πού ἔχουν τὰ νέα ἑλληνικὰ πρὸς τὰ ἀρχαῖα ἑλληνικά. Τὴν ἄποψη αὐτὴ ὑποστηρίζει καὶ ὁ Γιῶργος Σεφέρης, ὁ ὁποῖος ἀναφερόμενος στὸν ἐπιφανὴ Γάλλο ἑλληνιστὴ Γουστάβο Cohen γράφει: «”Τὰ λατινικὰ καὶ τὰ ἰταλικά”, ἔγραφε τελευταῖα ὁ ἐπιφανὴς Γάλλος οὑμανιστὴς Γουστάβος Cohen, “εἶναι δυὸ γλῶσσες ξεχωριστές, ἐνῶ τὰ “νεοελληνικὰ” ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἑλληνικά. Τά ζωντανὰ ἑλληνικὰ διαφέρουν λιγότερο ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ τοῦ Πλάτωνος, ἀπ᾽ ὅσο διαφέρει ὁ Πλάτων ἀπὸ τὸν Πίνδαρο, τὴν Κόριννα, ἢ τὴ Σαπφώ”»[9].Ἄς ἔλθουμε τώρα στὸν Γ. Σεφέρη.

Β. Γιῶργος Σεφέρης

Ὁ Σεφέρης ἔχει ἐπισημάνει  τὸ φαινόμενο τῆς συνέχειας τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας μὲ τὴ διαίσθηση τοῦ δημιουργοῦ: «ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα, ὁ ἄνθρωπος, ἡ θάλασσα {…} Γιὰ κοιτᾶξτε πόσο θαυμάσιο πρᾶγμα εἶναι νὰ λογαριάζει κανεὶς πώς, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ πού μίλησε ὁ Ὅμηρος ὥς τὰ σήμερα, μιλοῦμε, ἀνασαίνουμε καὶ τραγουδοῦμε μὲ τὴν ἴδια γλῶσσα. Κι αὐτὸ δὲν σταμάτησε ποτέ, εἴτε σκεφτοῦμε τὴν Κλυταιμνήστρα πού μιλᾶ στὸν Ἀγαμέμνονα, εἴτε στὴν Καινὴ Διαθήκη, εἴτε στοὺς ὕμνους τοῦ Ρωμανοῦ καὶ τὸν Διγενὴ Ἀκρίτα, εἴτε τὸ Κρητικὸ θέατρο καὶ τὸν Ἐρωτόκριτο, εἴτε τὸ δημοτικὸ τραγούδι!»[10]

Θεωρεῖ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα παρουσιάζει ἀδιάσπαστη συνέχεια στὸ διάβα τῶν αἰώνων. Στὴν ὁμιλία του στὴ Στοκχόλμη ἐπὶ τῇ   βραβεύσει του  μὲ τὸ βραβεῖο Νόμπελ λέγει: «Ἀνήκω σὲ μία χώρα μικρή. Ἕνα πέτρινο ἀκρωτήρι στὴ Μεσόγειο, πού δὲν ἔχει ἄλλο ἀγαθὸ παρὰ τὸν ἀγώνα τοῦ λαοῦ του, τὴ θάλασσα καὶ τὸ φῶς τοῦ ἥλιου. Εἶναι μικρὸς ὁ τόπος μας, ἀλλὰ ἡ παράδοσή του εἶναι τεράστια καὶ τὸ πρᾶγμα πού τὴ χαρακτηρίζει εἶναι ὅτι μᾶς παραδόθηκε χωρὶς διακοπή. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν ἔπαψε ποτέ της νὰ μιλιέται. Δέχτηκε τίς ἀλλοιώσεις πού δέχεται καθετὶ ζωντανό, ἀλλὰ δὲν παρουσιάζει κανένα χάσμα».(11)

Μάλιστα γιὰ νὰ καταδείξει πόσο κοντὰ εἶναι ἡ σημερινὴ νεοελληνικὴ μὲ τὴν ἑλληνιστικὴ κοινὴ ἀναφέρεται σὲ μία ἐπιστολὴ ἑνὸς ναύτη τοῦ 2ου αἰῶνα πρὸς τὸν πατέρα του. Ἄς δοῦμε τί γράφει ὁ Γ. Σεφέρης: «Εἶχα πολὺ πικρὲς σκέψεις ὅταν κάποτε διάβασα τὸ γράμμα ἑνὸς ναύτη στὸν πατέρα του. Τελειώνει ἔτσι: “Ἐρωτῶ σὲ οὖν, κύριέ μου πατήρ, γράψον μοὶ ἐπιστόλιον πρῶτον μὲν περὶ τῆς σωτηρίας σου, δεύτερον περὶ τῆς τῶν ἀδελφῶν μου, τρίτον, ἵνα σοῦ προσκυνήσω τὴν χέραν ὅτι μὲ ἐπαίδευσας καλῶς καὶ ἐκ τούτου ἐλπίζω ταχὺ προκόψαι τῶν θεῶν θελόντων. Ἄσπασαι Καπίτωνα πολλὰ καὶ τοὺς ἀδελφούς μου καὶ Σερηνίλλαν καὶ τοὺς φίλους μου. Ἔπεμψὰ σοι εἰκόνιν μου διὰ Εὐκτήμονος. Ἔστι δέ μοῦ ὄνομα   Ἀντώνιος Μάξιμος. Ἐρρῶσθαὶ σε εὔχομαι.”Εἶναι ἡ “κοινὴ” τοῦ 2ου αἰώνα, δηλαδὴ πρὶν χίλια  ὀχτακόσια τόσα χρόνια. Καὶ σὲ πιάνει λύπη μεγάλη ὅταν συλλογιστεῖς πώς ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἦταν ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη τόσο κοντὰ στὴ σημερινή˙ πώς θὰ μποροῦσε, ἀπὸ τότε, νὰ καλλιεργηθεῖ, νὰ πλουτιστεῖ καὶ νὰ ζήσει ὄχι τὴ φτωχὴ καὶ παραπεταμένη ζωὴ πού ξέρουμε, ἀλλὰ ὅπως μιὰ λαμπρὴ κιβωτὸς πού θὰ ἔσωζε ἕναν κόσμο συγκινήσεις καὶ αἰσθήσεις τῆς φυλῆς, βουλιαγμένες καὶ χαμένες γιὰ πάντα μέσα στὸ ἀπύθμενο βάθος τοῦ καιροῦ»[12].

Ὁ ποιητὴς γράφει πώς «ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα, γιὰ καλὸ ἢ γιὰ κακό, εἶναι ἀπὸ τίς πιὸ συντηρητικὲς γλῶσσες τοῦ κόσμου»[13]. Ἐπίσης θεωρεῖ πώς ὁ ἑλληνισμὸς στὶς διάφορες φάσεις του, ἀρχαία, μεσαιωνικὴ καὶ νεώτερη, εἶναι ἕνα σύνολο: «Ἀκόμα, σύμφωνα μὲ τὴ γενικὴ ἀντίληψη τῶν ξένων, καὶ πολλῶν δικῶν μας ἴσως, ἡ κλασικὴ Ἐλλάδα, ἡ βυζαντινὴ Ἐλλάδα, ἡ σύγχρονη Ἐλλάδα, εἶναι χῶρες ἀσύνδετες καὶ σὰν ἀνεξάρτητες˙ καὶ ὁ καθένας περιορίζεται στὴν εἰδικότητά του. Πρέπει νὰ προχωρήσουμε πολύ, πρέπει νὰ φτάσουμε σχεδὸν ὥς τίς παραμονὲς τοῦ τελευταίου πολέμου, γιὰ νὰ δοῦμε νὰ φανερώνεται, πολὺ θαμπὰ ἡ συνείδηση ὅτι ἡ Ἐλλάδα εἶναι ἕνα σύνολο»[14]. Τὴν ἴδια ἄποψη εἴδαμε ἀνωτέρω ὅτι ἐκφράζει καὶ ὁ φιλόσοφος Κ. Γεωργούλης, δηλαδὴ ὅτι ὁ ἑλληνισμὸς εἶναι ἕνα σφιχτοδεμένο σύνολο καὶ ὅτι ἡ κατανόησή του ἀπαιτεῖ μιὰ ἑνιαία θεώρηση.

Ὁ Γ. Σεφέρης μετέφερε στὴ νεοελληνικὴ τὴν Ἀποκάλυψη τῆς Ἀγίας Γραφῆς. Στὴ  μεταγραφικὴ προσπάθειά του διεπίστωσε ὅτι ἡ γλῶσσα τῆς Ἀποκαλύψεως εἶναι πολὺ κοντὰ στὴ σημερινὴ γλῶσσα. Στὸ προλόγισμά του γράφει: «Καταπιάστηκα μὲ δύσκολο κείμενο˙ ὡστόσο, τίς δυσκολίες τίς ἐξαγόραζε ἡ χαρὰ καθὼς παρατηροῦσα πόσο κοντὰ μπορεῖ νὰ εἶναι, ὕστερα ἀπὸ δυὸ χιλιάδες χρόνια, μὲ τὰ σημερινὰ ἑλληνικὰ μας αὐτὸς ὁ θεόσταλτος λόγος»[15].

Ἐπίσης, ἐνῶ θεωρεῖ σημαντικὴ τὴ μεταφραστικὴ δουλειά, θεωρεῖ ὡσαύτως ἀναντικατάστατο τὸ πρωτότυπο στὸ δόγμα καὶ τὴ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας: «Ἀφήνεται κανεὶς σὲ πικρὲς σκέψεις ἂν ἀναλογιστεῖ πώς ἂν ἔλειπε ἡ παρόρμηση γιὰ τὴ μετάφραση τῶν ἑβδομήκοντα, ὅπως λείπει καὶ τώρα, καὶ δὲν εἶχε πραγματοποιηθεῖ ἐκεῖνο τὸ ἔργο, θὰ εἶχε χάσει ἡ γλῶσσα μας ἕνα κείμενο βασικὰ ἀποφασιστικὸ γιὰ τὴν τροπὴ πού πῆρε ἐξαρχῆς ὁ Χριστιανισμός, ἡ μοῖρα τοῦ ἑλληνισμοῦ καὶ ἡ ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας ὁλόκληρη. Ἔχω ἀκούσει τὴν ἄποψη ὅτι ἡ μετάφραση τῶν Γραφῶν μπορεῖ νὰ προκαλέσει δυσχέρειες δογματικές. Ἀλλά ποτὲ δὲν ὑποστήριξα, οὔτε τὸ διανοήθηκα ποτέ, ὅτι εἶναι δυνατὸ ἡ μετάφραση ν᾽ ἀντικαταστήσει τὸ πρωτότυπο, εἴτε ὅταν πρόκειται γιὰ τὸ δόγμα, εἴτε ὅταν πρόκειται γιὰ τὴ λατρεία. Αὐτὰ τὰ θέματα ἀνήκουν ἀποκλειστικὰ στὴν Ἐκκλησία καὶ  δὲν πέφτει κανένας λόγος σ᾽ ἐμᾶς τοὺς λαϊκούς. Ὅμως ἡ φροντίδα γιὰ τὴ γλῶσσα μας εἶναι πρᾶγμα πού ἐνδιαφέρει τὸν καθέναν ἀπὸ μᾶς, σ᾽ ὅποια γωνιὰ τῆς γῆς κι ἂν βρίσκεται. Ἄλλωστε δημοσιεύω, πλάι στὴ μεταγραφή μου, καὶ τὸ πρωτότυπο, τονίζοντας, ὄσο μπορῶ, πώς αὐτὸ εἶναι τὸ μόνο ἔγκυρο γιὰ τὸ δόγμα καὶ τὴ λατρεία»[16]. Ἀκόμη θεωρεῖ ἰδιαίτερη εὐλογία τὴν ἐξοικείωση μὲ τὰ παλαιότερα ἑλληνικά: «Τώρα, τὴ στιγμὴ πού τυπώνεται τούτη ἡ μεταγραφή, νομίζω πώς ἔχω χρέος νὰ προσθέσω ὅτι πῆρα τὴν ἀπόφαση γιατί πιστεύω πώς ἡ ἐργασία μου προσφέρει κάτι στὴν κοινωνία ὅπου μ᾽ ἔταξε ὁ Θεός. Ὑπάρχουν ἴσως ἄνθρωποι πού δὲν τὴ χρειάζουνται. Κυρίως ἐκεῖνοι πού εἶχαν τὴν εὐλογία νὰ καταγίνουν καὶ νὰ μάθουν τέλεια τὰ παλαιότερα ἑλληνικά μας, ὥστε νὰ μὴν τοὺς διαφεύγει καμιὰ ἀπόχρωση ἀπὸ τὰ νοήματά τους»[17].

Τέλος ὁ ποιητὴς ἀναφέρεται στὸν κίνδυνο φθορᾶς, ἀκόμη καὶ εὐτελισμοῦ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας: «ὁ Θεὸς μᾶς χάρισε μιὰ γλῶσσα ζωντανή, εὔρωστη, πεισματάρα καὶ χαριτωμένη, πού ἀντέχει ἀκόμη, μολονότι ἔχουμε ἐξαπολύσει ὅλα τὰ θεριὰ γιὰ νὰ τὴ φᾶνε˙ ἔφαγαν ὅσο μπόρεσαν, ἀλλὰ ἀπομένει μαγιά. Ἔτσι θὰ ᾽λεγα, παραφράζοντας τὸν Μακρυγιάννη.  Δὲν ξέρω πόσο θὰ βαστάξει ἀκόμη αὐτό. Ἐκεῖνο πού ξέρω εἶναι ὅτι ἡ μαγιὰ λιγοστεύει καὶ δὲ μένει πιὰ καιρὸς γιὰ νὰ μένουμε ἀμέριμνοι. Δέν εἶναι καινούργια τὰ σημεῖα πού δείχνουν πώς ἂν συνεχίσουμε τὸν ἴδιο δρόμο, ἂν ἀφεθοῦμε μοιρολατρικὰ στὴ δύναμη τῶν πραγμάτων, θὰ βρεθοῦμε στὸ τέλος μπροστὰ σὲ μιὰ γλῶσσα ἐξευτελισμένη, πολύσπερμη καὶ ἀσπόνδυλη. Αὐτὰ θὰ εἶχα νὰ πῶ στοὺς σημερινοὺς ὠτακουστές, ἂν πραγματικὰ ἔχουν ἀφιερωθεῖ στὴν τέχνη τοῦ λόγου»[18].

Γ. Ὀδυσσέας Ἐλύτης

Ὁ Ὀδυσσέας Ἐλύτης ἔχει τὴν ἄποψη ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι μία καὶ ἑνιαία ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ὡς τὴν σημερινὴ μορφὴ της. Μάλιστα ἡ ἀναπόφευκτη, λόγῳ τῆς μεγάλης χρονικῆς ἐκτάσεως της, πολυμορφία της δὲν εἶναι μειονέκτημα, ὅπως νομίζουμε, ἀλλὰ πλεονέκτημά της: «ἡ γλῶσσα μας εἶναι μία καὶ ἑνιαία ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ἴσαμε σήμερα. Κι ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶναι ἡ μόνη μέσα στὶς ὑπόλοιπες εὐρωπαϊκὲς πού ἔχει τόσο μεγάλη ἐνδοχώρα, εἶναι ἡ μόνη πού μπορεῖ νὰ παρουσιάζει πολλὲς κλίμακες, πολλὰ “κλαβιέ”, ὅπως θὰ λέγαμε. Εἶναι  μία ἰδιοτυπία πού ἐμεῖς τὴ βαφτίσαμε “πολυγλωσσία” καὶ τὴν κάναμε πρόβλημα. Κάκιστη ὑπηρεσία προσφέρουμε ὅταν παρουσιάζουμε αὐτὴ τὴν εἰκόνα στοὺς ξένους, πού δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ μᾶς ἀντιληφθοῦν σ’  αὐτό, ὅπως καὶ σὲ πολλὰ ἄλλα».[19]

Ὁ  Ὀδυσσέας Ἐλύτης ἔλεγε στὸ λόγο πού ἐκφώνησε στὴν Στοκχόλμη τὸ 1979, τὴν ἡμέρα πού τοῦ ἀπενεμήθη τὸ βραβεῖο Νόμπελ: «Μοῦ δόθηκε, ἀγαπητοὶ φίλοι, νὰ γράψω σὲ μιὰ γλῶσσα πού μιλιέται μόνον ἀπὸ μερικὰ ἑκατομμύρια ἀνθρώπων. Παρ᾿ὅλα αὐτά, μιὰ γλῶσσα πού μιλιέται ἐπὶ τέσσερις χιλιάδες χρόνια χωρὶς διακοπὴ καὶ μὲ ἐλάχιστες διαφορές…ἡ χώρα μου εἶναι μικρὴ σὲ ἔκταση χώρου καὶ ἀπέραντη σὲ ἔκταση χρόνου».[20]

Εἶναι χαρακτηριστικὸ τῆς ποίησης τοῦ Ἐλύτη ὅτι ἐμπεριέχει στοιχεῖα ἀπὸ τὴν ἀρχαία, τὴ μεσαιωνική, τὴν καθαρεύουσα, τὴν δημοτικὴ καὶ τὴ σύγχρονη γλῶσσα: «Νομίζω ὅτι ἡ ποίηση πρέπει νὰ ᾽ναι μυστηριώδης, συνάμα, ὅμως, διαφανής, μὲ καθαρότητα καὶ μὲ ἕνα οἱονεὶ γεωμετρικὸ ὑπόβαθρο. Εἶναι πολὺ δύσκολο τὸ νὰ ἐπιτύχεις σὲ ἕνα ποίημα νὰ εἶναι διάφανο καὶ ὀργανωμένο καὶ ταυτοχρόνως πλῆρες μυστηρίου, ὅπως τὸ μυστήριον τοῦ φωτός. Ἐγὼ δὲν τὸ πέτυχα ὅλες τίς φορὲς κι ἔχω ποιήματα πού μένουν δέκα χρόνια στὸ συρτάρι, γιατί μοῦ λείπει μιὰ λέξη. Κι ὅπως εἶναι γνωστό, ἐγὼ παίζω σὲ πολλὰ κλαβιὲ τῆς γλώσσας: στὴν ἀρχαία, στὴ μεσαιωνική, στὴ σύγχρονη, στὴν ἰδιωματική, στὴν καθαρεύουσα, στὴ δημοτική. Γι’ αὐτὸ καὶ πίστευα πώς τὰ περισσότερα ἔργα μου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφραστοῦν».[21]

Ὁ Ἐλύτης θεωρεῖ πώς ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἡ μόνη Εὐρωπαϊκὴ γλῶσσα πού παράγει ὑψηλὴ ποίηση ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὁμήρου μέχρι τὴ σύγχρονη ἐποχή, γεγονὸς πού δημιουργεῖ πρόσθετες ὑποχρεώσεις στὸν ἑλληνόφωνο ποιητή: «…στὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ πῶ ὅτι ἐμεῖς ὅλοι, πού γράφουμε ἑλληνικά, ἔχουμε καὶ πρόσθετες ὑποχρεώσεις πού μᾶς τίς ἐπιβάλλουν ἡ γλῶσσα μας καὶ ἡ παράδοσή μας. Εἴμαστε ἡ μόνη χώρα σὲ ὁλόκληρο τὸν δυτικὸ κόσμο πού δὲν ἔπαψε ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Ὁμήρου ἴσαμε σήμερα, παρ’ ὅλες τίς περιπέτειες τῆς φυλῆς, νὰ παράγει ποίηση, καὶ μάλιστα ὑψηλὴ ποίηση, σὲ ὅλους τοὺς αἰῶνες. Κάτι τὸ μοναδικὸ πού γεννάει δέος σὲ ὅποιον πιάνει τὴν πένα καὶ ἔχει συνείδηση τῆς ἱστορικῆς του ἀποστολῆς».[22] Ἀκόμη: «ἡ ποίηση στὸν τόπο μας ἔχει πολὺ βαθιὲς ρίζες. Παράγουμε ποίηση ἐδῶ καὶ τρεῖς χιλιάδες χρόνια ἀδιάσπαστα καὶ στὴν ἴδια γλῶσσα, μοναδικὸ παράδειγμα μέσα σ’ὁλόκληρο τὸν δυτικὸ πολιτισμό».[23] Ἄς παραβάλουμε καὶ τὴν ἀντίστοιχη γνώμη τοῦ Παναγιώτη Κονδύλη: «…τὸ μόνο προϊὸν πού – ἀκριβῶς χάρη στὴ μοναδικὴ δυναμικὴ μιᾶς πολυστρώματης καὶ παμπάλαιας γλώσσας – ἔχει παραχθεῖ ὥς τώρα σὲ ὑψηλὴ ποιότητα: ποίηση»[24].

Κατὰ τὸν Ἐλύτη ὁ Ἕλληνας, ὁ σ’ ὅλα ἄτυχος, σὲ τοῦτο εἶναι τυχερός: διαθέτει μία γλῶσσα αἰώνων μὲ ἀδιάσπαστη συνοχή: «Κάθε ποιητὴς πραγματώνεται μέσα ἀπὸ τὴ γλῶσσα του˙ κι ἀκόμη πιὸ βαθιά: μέσα ἀπὸ τὸ δεύτερο καὶ τὸ τρίτο στρῶμα τῆς γλώσσας του. Στὸ κεφάλαιο αὐτό, εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὁ Ἕλληνας – ὁ σὲ ὅλα του ἄτυχος – βγαίνει τυχερός. Καμιά γλῶσσα  δὲν διαθέτει μιὰ τέτοιαν ἀπέραντη προοπτικὴ πρὸς τὰ πίσω καί – τὸ κυριότερο – μὲ ἀδιάσπαστη συνέχεια. Δὲν τὸ λέω μὲ ὑπερηφάνεια, τὸ λέω μὲ δέος, ἀφοῦ οἱ εὐθύνες τοῦ ποιητῆ, σὲ μιὰ τέτοια περίπτωση, πολλαπλασιάζονται».[25] Καὶ ὅπως λέει:  «Ὤ ναί, δὲν εἶναι μικρὸ πρᾶγμα νὰ ᾽χεις τοὺς αἰῶνες μὲ τὸ μέρος σου».[26]

Εἶναι χαρακτηριστικὰ τῆς μοναδικότητας καὶ τοῦ ἀναντικατάστατου τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας στὴν ποίηση τοῦ Ἐλύτη τὰ παρακάτω λόγια του: «Αὐτὸ πού ὁ κόσμος θεωροῦσε σὰν μειονέκτημα ἦταν γιὰ μένα πλεονέκτημα, νὰ χρησιμοποιῶ ὡς ὄργανό μου τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα. Ἡ ἀντίληψη ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ἔχει μικρὸ βεληνεκές, ἐπειδὴ σήμερα μιλιέται μόνον ἀπὸ ἐννέα ἑκατομμύρια Ἕλληνες εἶναι γιὰ γέλια. Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα κρατάει ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ἴσαμε σήμερα. Νομίζουνε ὅτι ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ἡ ἀρχαία γλῶσσα κι ἄλλο ἡ σημερινή. Καθόλου. Ὅταν λέω οὐρανὸς καὶ θάλασσα καὶ ἔρωτας, εἶναι τὰ ἴδια πού ἔλεγε καὶ ὁ Ὅμηρος καὶ ἡ Σαπφώ. Ἔλεγα μιὰ φορὰ τοῦ Σεφέρη: Ἄν δὲν ἤμουν Ἕλληνας, πιθανῶς δὲν θὰ ᾽μουνα ποιητής”. Θυμᾶμαι τὴν ἀπάντησή του: “Μπράβο. Καὶ μόνο αὐτὸ πού μοῦ ᾽πές, μὲ παρηγορεῖς”. Ἔτσι εἶναι».[27] Καὶ αὐτὴ ἡ μοναδικότητα καὶ τὸ ἀναντικατάστατο τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας στὴν ποιητικὴ συνείδηση καὶ παραγωγὴ τοῦ Ἐλύτη, ὀφείλεται, ὅπως λέει ὁ ἴδιος, στὴ τρισχιλιετὴ ἑνότητα καὶ συνέχειά της. Γεγονὸς πού τοῦ δίνει τὴ δυνατότητα, ὅπως λέει ὁ ἴδιος καὶ σημειώσαμε παραπάνω, νὰ χρησιμοποιεῖ  γλωσσικὴ στοιχεῖα ἀπὸ τὴν ἀρχαία, τὴν μεσαιωνική, τὴν λόγια καὶ τὴ σύγχρονη φάση τῆς ἑνιαίας ἑλληνικῆς γλώσσας. Βέβαια αὐτὴ ἡ ἰδιοτυπία τῆς γραφῆς τοῦ Ἐλύτη καθιστᾶ τὴν ποίησή του μὴ μεταφράσιμη, ὅπως λέει ὁ ἴδιος: «Ἐγώ, ἀπὸ μιὰ ἄποψη, ἀπορῶ πῶς μοῦ ἔδωσαν οἱ Σουηδοὶ  τὸ Νόμπελ, γιατί τὰ βιβλία μου μεταφράζονται πολὺ δύσκολα, ἐνῶ εἶναι ἄλλοι ποιητές, πού ἐπειδὴ τὸ ὕφος τους εἶναι πιὸ κοντὰ στὴν πρόζα, μεταφράζονται πιὸ εὔκολα. Ἐγὼ χάνω τρομερά, δηλαδὴ ἕνα 10-20% σώζεται καὶ στὶς καλὲς μεταφράσεις πού ἐγὼ ὅταν τίς βλέπω, ἂν ξέρω τὴ γλῶσσα, μὲ πιάνει ἀπελπισία»[28]. Ἐπίσης γράφει γιὰ τὴ μετάφραση τῆς ποιήσεώς του: «Ὅσο πιὸ πολὺ εἰσχωρήσεις στὰ μυστικὰ τῆς γλώσσας σου καὶ κάνεις μετουσίωση στὸ κείμενο πού γράφεις, τόσο πιὸ δύσκολο εἶναι νὰ μεταφραστεῖ. Ἐγώ, μέχρι τινός, ἤμουν ἀπαισιόδοξος. Ἔλεγα ὅτι ἡ ποίηση δὲν μεταφράζεται, ὅτι ἀποστολή μου εἶναι νὰ γράψω καὶ ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα “γαῖα πυρὶ μιχθήτω”. Σιγά, σιγά, ὅμως, ἔχω καταλήξει στὸ συμπέρασμα ὅτι γίνεται, ἀλλὰ εἶναι λίγο λαχεῖο. Δηλαδή, πρέπει νὰ βρεθεῖ μεταφραστὴς πού νὰ εἶναι ποιητὴς καὶ νὰ ξέρει τὴ γλῶσσα σου. Καὶ τώρα βλέπω ὅτι, ὅπου ἀστοχεῖ ἡ μετάφραση (διότι κι αὐτὰ τὰ ποιήματά μου, πού βγῆκαν τελικὰ στὰ γαλλικά, δὲν ἦταν αὐτὸ πού ἔπρεπε), εἶναι διότι δὲν κατάλαβε ὁ μεταφραστὴς τὸ βαθύτερο πνεῦμα. Διότι, ἂν τὸ καταλάβαινε, θὰ μποροῦσε νὰ κάνει κάτι καλύτερο, νὰ πλησιάσει τὸ ποίημα σὲ ἕνα 70%, ἐνῶ οἱ συνήθεις μεταφράσεις δὲν φτάνουν τὸ 50%. Ἐγὼ τόλμησα καὶ μόνος μου, πολλὲς φορές. Μετέφρασα ἐκφράσεις καὶ στίχους ἀπὸ τὸν ἑαυτό μου καὶ βρίσκω ὅτι γίνονται πολὺ ὡραῖοι».[29] Καὶ προσθέτει τελικά: «Ἄν εἶναι εὐσυνείδητες (οἱ μεταφράσεις), παρ’ὅλα αὐτὰ ὠφελοῦν. Δίνουν μιὰ ἰδέα γιὰ τὸ τί θέλησε νὰ κάνει ὁ ποιητής»[30].  Βέβαια διατηρεῖ τίς ἐπιφυλάξεις του γιὰ τὸ τελικὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεταφράσεως τῆς ποίησης: «Τελικά, νομίζω ὅτι σὲ μετάφραση, μόνον ἕνα 20% τοῦ ἔργου φτάνει στὸν ξένο ἀναγνώστη».[31]

Γιὰ τὴ στενὴ συνάφεια γλώσσας καὶ ποίησης ὁ Ἐλύτης λέει: «ἡ Ποίηση, βέβαια, μπορεῖ νὰ εἶναι οἰκουμενικὴ στὴν ἀποστολή της. Ὅμως, ἡ γέννησή της καὶ ἡ λειτουργία της γίνεται μέσα ἀπὸ τὴν γλῶσσα. Καὶ ἡ γλῶσσα δὲν εἶναι μία μηχανὴ πού τὴν βάζεις μπροστὰ γιὰ νὰ ἐκφράσεις, ἁπλὰ καὶ μόνο, τὰ διανοήματά σου. Εἶναι ἕνα ὄργανο εὐαίσθητο, πού ἂν τὸ χειρισθεῖς ἐπιδέξια, μπορεῖ νὰ δονηθεῖ ἀπὸ τίς μυστικὲς δυνάμεις αἰώνων. Ἀκόμη πιὸ πέρα, εἶναι φορέας ἤθους πού, ἂν δὲν τοῦ ὑπακούσεις, θὰ τιμωρηθεῖς. Τόσο πολὺ πιστεύω ὅτι, ὡς ἕνα σημεῖο, ἡ φύση τῆς γλώσσας προσδιορίζει ἀκόμη καὶ τὰ διανοήματά μας»[32]. Μὲ τὴν ποιητικὴ καὶ γλωσσικὴ εὐαισθησία πού τὸν διακρίνει, ὁ Ἐλύτης φτάνει στὸ ἴδιο συμπέρασμα μὲ τὴ σύγχρονη Γλωσσολογία ἀπὸ ἄλλο δρόμο: ἡ γλῶσσα δὲν ἔχει μόνο χρηστική, ἀλλὰ καὶ πολιτισμικὴ ἀξία. Δὲν εἶναι, δηλαδή, μόνο ἕνας κώδικας ἐπικοινωνίας, ἀλλὰ καὶ φορέας πολιτισμοῦ τῆς κοινότητας πού τὴν χρησιμοποιεῖ.[33]

Εἶναι χαρακτηριστικὸ τῶν γλωσσικῶν ἀπόψεων τοῦ Ὀδυσσέα Ἐλύτη  ὅτι ἀντετάχθη στὴν κατάργηση τῶν ἀρχαίων στὸ ἑλληνικὸ Γυμνάσιο πού θεσμοποιήθηκε ἐπὶ κυβερνήσεως Κ. Καραμανλῆ-Γ.Ράλλη τὸ 1976: «Ἐγὼ δὲν ξέρω νὰ ὑπάρχει, παρὰ μόνο μία γλῶσσα, ἡ ἑνιαία γλῶσσα, ἡ ἑλληνική, ὅπως ἐξελίχθηκε ἀπὸ τὴν ἀρχαία, πού ἔπρεπε νὰ εἶναι τὸ μεγάλο καμάρι μας καὶ τὸ μεγάλο στήριγμα…Οἱ ρίζες μας βρίσκονται ἐκεῖ στὰ ἀρχαῖα. Γι’αὐτὸ καὶ λυπᾶμαι πού καταργήθηκαν ἀπὸ τὸ γυμνάσιο καὶ ἂς μὲ ποῦνε καθυστερημένο… Ἔχω τὴν ἐντύπωση ὅτι μόνο ὅποιος γνωρίζει τὰ ἀρχαῖα μπορεῖ νὰ γράψῃ σωστὰ καὶ τὴν νεοελληνικὴ δημοτική. Αὐτὰ πού βλέπουμε καὶ ἀκοῦμε σήμερα γύρω μας, μὲ συγχωρεῖτε, εἶναι κορακίστικα».[34]

Πρέπει νὰ ἀναφέρουμε τὴν ἀγωνία τοῦ ποιητῆ γιὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας: «Τί θὰ γίνει ἡ Ἑλλάδα! Σὰν φορέας ἑνὸς εἰδικοῦ πολιτισμοῦ καὶ μιᾶς ἔνδοξης γλώσσας. Ἔκλεισα τὰ ἑξήντα μου χρόνια κι ἀπὸ τότε πού θυμᾶμαι τὸν ἑαυτό μου, μόνο καταστροφὲς ἔχουνε δεῖ τὰ μάτια μου. Καὶ θαυμαστὲς ἀντιδράσεις, πού ὅλες τους πῆγαν χαμένες ἀπὸ τὰ ἴδια μας τὰ χέρια. Δὲν ξέρω… Θά ᾽θελα νὰ κοιμηθῶ μιὰ μέρα καὶ νὰ ξυπνήσω σ’ ἕναν αἰώνα ὅπου καὶ τὰ πουλιὰ ἀκόμη νὰ κελαηδοῦν ἑλληνικὰ καὶ νικητήρια»[35].

Τέλος θὰ σημειώσουμε δύο χαρακτηριστικὲς ἀπόψεις τοῦ Ὀ. Ἐλύτη γιὰ τὴν ποίηση: Πρῶτον: «Ὅσο πιὸ προηγμένος εἶναι ὁ τεχνολογικὸς πολιτισμὸς σὲ μιὰ χώρα, τόσο τὸ ποιητικὸ πνεῦμα ὑποχωρεῖ»[36] καὶ δεύτερον: «Δὲν λυπᾶμαι τοὺς ποιητὲς πού ἔμειναν χωρὶς κοινό, λυπᾶμαι τὸ κοινὸ πού ἔμεινε χωρὶς ποιητές»[37].

Ἀπὸ ὅσα ἀναφέραμε γιὰ τοὺς τρεῖς κορυφαίους ποιητὲς μας ἐξάγεται ἀβίαστα τὸ συμπέρασμα ὅτι δέχονταν ἀνεπιφύλακτα τὴν ἑνότητα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, τὴν ἀδιάσπαστη συνέχειά της καὶ τὴν ὑψηλὴ πολιτισμικὴ ἀξία της. Θὰ κλείσουμε μὲ τὴ συναφῆ γιὰ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα ἀπόφανση τοῦ Μ. Τριανταφυλλίδη. Ὁ Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ὅπως γράφει ὁ καθηγητὴς Χρῖστος Τσολάκης, ἀπορρίπτει τὴν ἄποψη ὅτι ἡ νεοελληνικὴ γλῶσσα εἶναι θυγατέρα ἢ ἐγγονὴ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς· ἡ νεοελληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἡ ἴδια ἡ ἀρχαία γλῶσσα μεταπλασμένη στὴ σημερινὴ μορφὴ της[38]. «Ἡ γλῶσσα πού μιλεῖ σήμερα ὁ ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἦταν πάντοτε ἡ ἴδια… Εἶναι αὐτή, στὴ γραμματική της ὑφή, ἡ ἀρχαία γλῶσσα, πού μιλημένη ἀδιάκοπα ἀπὸ χείλη Ἑλλήνων γιὰ τρεῖς καὶ τέσσερις χιλιάδες χρόνια ἄλλαξε ἀπὸ χείλη σὲ χείλη καὶ ἀπὸ πατέρα σὲ παιδί, γιὰ νὰ καταλήξῃ στὴ σημερινή της μορφή».[39]

Δημοσιεύθηκε στὸ Νέος Ἑρμῆς ὁ Λόγιος, τεῦχος 21, Β´ ἑξάμηνο 2020

[1] Πλάτωνος Συμπόσιον, Προλεγόμενα Κωνσταντίνου Γεωργούλη, κριτικὸν ὑπόμνημα, μετάφρασις, σχόλια καὶ ἀνάλυσις Βασιλείου Δεδούση, ἐκδοτικὸς οἶκος Ἰωαν. Ν. Ζαχαροπούλου, Ἀθῆναι 1959, σελ. 10

[2] Francisco R. Adrados, ἱστορία τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, μετάφραση Alicia Villar Lecumberri, ἐπιμέλεια Γ. Ἀναστασίου ¬ Χ. Χαραλαμπάκης, ἐκδ. Δ.Ν. Παπαδήμα, Ἀθήνα 2008, σελ. 28

[3]Henri Tonnet, ἱστορία τῆς νέας ἑλληνικῆς γλώσσας, μετάφραση Μαρίνα Καραμάνου, Πάνος Λιαλιάτσης, ἐπιμέλεια Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, Δεύτερη ἔκδοση, ἐκδ. Δ.Ν.Παπαδήμας, Ἀθήνα 2009, σελ. 38

[4] Robert Browning, ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα. Μεσαιωνικὴ καὶ νέα, μετάφραση Μαρία Ν. Κονομῆ, τέταρτη ἔκδοση, ἐκδ. Παπαδήμας, Ἀθήνα 2004, σελ. 9

[5]Φίλιππα Ἀργυριάδη, ἡ γραπτή μας γλῶσσα καὶ οἱ δολιοφθορεῖς της, τρίτη ἔκδοση, Ἀθήνα 1990, σελ. 24

[6]Hans Eideneier, Ὄψεις τῆς ἱστορίας τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, μετάφραση Εὐαγγελία Θωμαδάκη, ἐπιμέλεια Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, ἐκδ. Δημ. Ν. Παπαδήμας, Ἀθήνα 2006, σσ. 16-17

[7] Hans Eideneier, ὅ. π., σελ. 27

[8] Κ.Π. Καβάφη, Τὰ Πεζὰ (1882;-1931), ἐκδ. Ἵκαρος, Ἀθήνα 2003, σσ. 53-54-56

[9] Γιῶργος Σεφέρης, Δοκιμές, τρίτος τόμος, ἐκδ. Ἵκαρος, Ἀθήνα 2002, σσ. 336-337

[10] Γιῶργος Σεφέρης, Δοκιμές, πρῶτος τόμος, ἔκδ. Ἵκαρος, Η΄ ἔκδοση, Ἀθήνα 2003, σ. 177

[11]Γιῶργος Σεφέρης, Δοκιμές, δεύτερος τόμος, ἔκδ. Ἵκαρος, Η΄ ἔκδοση, Ἀθήνα 2003, σ. 159

 

[12] Γιῶργος Σεφέρης, Δοκιμές, πρῶτος τόμος, ἔκδ. Ἵκαρος, Η΄ ἔκδοση, Ἀθήνα 2003, σσ. 184-185

[13] Γιῶργος Σεφέρης, ὅ.π., σ. 298

[14] Γιῶργος Σεφέρης, ὅ.π., σ. 326

[15] Γιῶργος Σεφέρης, Δοκιμές, δεύτερος τόμος, ἔκδ. Ἵκαρος, Η΄ ἔκδοση, Ἀθήνα 2003, σ. 291

[16] Γιῶργος Σεφέρης, ὅ.π., σ.291

[17] Γιῶργος Σεφέρης, ὅ.π., σ.288

 

[18] Γιῶργος Σεφέρης, ὅ.π., σσ. 173-174

[19] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Σὺν τοῖς ἄλλοις, Ὕψιλον/βιβλία, Ἀθήνα 2011, σελ. 102

[20] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἐν λευκῷ, ἐκδ. Ἵκαρος, Ἀθήνα 1992, σελ. 327

[21] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Σὺν τοῖς ἄλλοις, Ὕψιλον/βιβλία, Ἀθήνα 2011, σελ. 299

[22] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 81

[23] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 83

[24] Παναγιώτης Κονδύλης, Οἱ αἰτίες τῆς παρακμῆς τῆς σύγχρονης ἑλλάδας, δ΄ ἔκδοση, ἐκδ. Θεμέλιο, Ἀθήνα χ.χ., σελ. 68

[25] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 263

[26] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Ἀνοιχτὰ χαρτιά, ἕβδομη ἔκδοση, ἐκδ. Ἵκαρος, Ἀθήνα 2009, σελ. 45

[27] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, Σὺν τοῖς ἄλλοις, Ὕψιλον/βιβλία, Ἀθήνα 2011, σέλ.211

[28] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 205

[29] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 287

[30] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 101

[31] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 186

[32] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 72

[33] Βλ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη, ἡ γλῶσσα ὡς ἀξία, ἐκδ. Gutenberg, Ἀθήνα 1999

[34] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 73

[35] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 108-109

[36] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 83

[37] Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὅ.π., σελ. 77

[38] Χρίστου Τσολάκη,  Τὴ γλῶσσα μοῦ ἔδωσαν ἑλληνική, τρίτος τόμος, ἐκδ. Νησῖδες, Θεσσαλονίκη 2005, σελ. 75

[39]Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ἰνστιτοῦτο Νεοελληνικῶν σπουδῶν, Ἵδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Νεοελληνικὴ Γραμματικὴ (τῆς Δημοτικῆς), ἀνατύπωση τῆς ἔκδοσης ΟΕΣΒ (1941), Θεσσαλονίκη 2002, σελ. 1

Λενε οι δαιμονισμένες δημοσιοκαρφίσκοι _ Μα το θέμα των "αμβλώσεων" (ωραία λέξη εύηχη για να μην πουν εκτρώσεων )έχει λυθεί λένε , από το 1986...

 

Κι εμείς λέμε έχει λυθεί εδώ και 2.000 χρόνια!

«Ἔχουσα θεοδόχον, ἡ Παρθένος τὴν μήτραν, ἀνέδραμε πρὸς τὴν Ἐλισάβετ, τὸ δὲ βρέφος ἐκείνης εὐθύς, ἐπιγνὸν τὸν ταύτης ἀσπασμόν, ἔχαιρε! καὶ ἅλμασιν ὡς ἄσμασιν, ἐβόα πρὸς τὴν Θεοτόκον.

Χαῖρε, βλαστοῦ ἀμαράντου κλῆμα,

χαῖρε, καρποῦ ἀκηράτου κτῆμα(...)»

Χαιρετισμοί της Υπεραγίας Θεοτόκου, Α' Στάσις.

Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού, Προς Θαλάσσιον, περί αποριών

 

Ερώτηση 1

Τα πάθη είναι κακά καθεαυτά ή ανάλογα με τη χρήση τους; Εννοώ την ηδονή και τη λύπη, την επιθυμία και το φόβο και όσα ακολουθούν. 

 

Απόκριση

Αυτά τα πάθη, όπως και τα λοιπά, δεν συνδημιουργήθηκαν μαζί με την φύση των ανθρώπων, γιατί θα συντελούσαν και στον ορισμό της φύσης του ανθρώπου.

Υποστηρίζω αντίθετα, αυτό που έμαθα από το μεγάλο Γρηγόριο Νύσσης, ότι εισήλθαν μετά την έκπτωση από την τελειότητα και προσκολλήθηκαν στο αλογότερο μέρος του ανθρώπου, με τα οποία, αντί της θείας και μακάριας εικόνας, ευθύς αμέσως μετά την παράβαση έγινε φανερή κι ευδιάκριτη στον άνθρωπο η ομοίωσή του με τα άλογα ζώα. Γιατί έπρεπε, αφού κατακαλύφθηκε η αξία του λόγου από τα γνωρίσματα της αλογίας που με τη γνώμη του τράβηξε στον εαυτό του, δίκαια να τιμωρείται η ανθρώπινη φύση, οικονομώντας σοφά έτσι ο Θεός να συναισθανθεί ο άνθρωπος το λογικό μεγαλείο του νου του.

Ωστόσο γίνονται καλά και τα πάθη στους σπουδαίους ανθρώπους, όταν, αποχωρίζοντάς τα σοφά από το σώμα, τα μεταχειρίζονται προς απόκτηση του ουρανού.

Για παράδειγμα: την επιθυμία θα τη μετατρέψουν σε κίνηση που ορέγεται τη νοερή έφεση των θείων, ενώ την ηδονή θα την κάνουν αγαθή ευφροσύνη της θελητικής ενέργειας του νου για τα θεϊκά χαρίσματα.

Επίσης το φόβο θα τον κάνουν φροντίδα που προφυλάγει από τη μελλοντική τιμωρία εξαιτίας πλημμελημάτων, ενώ τη λύπη, μεταμέλεια που διορθώνει ένα υπάρχον κακό, και μ’ ένα λόγο, σύμφωνα με τους σοφούς γιατρούς που αφαιρούν με το δηλητηριώδες σώμα του ερπετού της έχιδνας τη λέπρα που πράγματι υπάρχει ή υποθέτουν, χρησιμοποιούν αυτά τα πάθη για την αναίρεση μιας παρούσας ή αναμενόμενης κακίας για την απόκτηση και τη φύλαξη της αρετής και της γνώσης.

Είναι λοιπόν αυτά τα πάθη καλά, όπως είπα, σύμφωνα με τη χρήση τους σε εκείνους “που αιχμαλωτίζουν κάθε σκέψη και την κάνουν να υπακούει στο Χριστό” (Β΄ Κορ. 10, 5).

Αν κάτι από αυτά λέγεται και για το Θεό από τη Γραφή ή για τους αγίους, για το Θεό για χάρη μας, επειδή κατάλληλα με τα δικά μας πάθη αποκαλύπτει τις σωτήριες για μας κι αγαθοποιές εκδηλώσεις της πρόνοιας, και για τους άλλους, επειδή δεν μπορούν μ’ άλλο τρόπο να προσφέρουν τις νοερές σχέσεις τους και διαθέσεις προς το Θεό με σωματική ζωή, χωρίς τα γνωστά πάθη της φύσης μας.

Στην προσευχή, ανοίγουμε τις καρδιές μας. Δεν επιβάλλουμε την αλήθεια μας, αλλά εμπιστευόμαστε τα πάντα στα χέρια Εκείνου που ξέρει πότε και πώς να ενεργήσει.

 

Μέσω της προσευχής, ο Θεός εργάζεται σιωπηλά αλλά βαθιά, αλλάζοντας όχι μόνο για ποιον προσευχόμαστε, αλλά και για τον εαυτό μας.

Πόσες φορές προσπαθήσαμε να πείσουμε, να αποδείξουμε, να εξηγήσουμε, και είναι μάταιο. Και όταν απλά έπεσαν στα γόνατα και είπαν, "Κύριε, εσύ ξέρεις ποιο είναι το καλύτερο", η καρδιά γέμισε ειρήνη, και η κατάσταση άρχισε να αλλάζει.

Γιατί τα λόγια στον άνθρωπο μπορούν να δημιουργήσουν αντιπαράθεση, και τα λόγια στον Θεό, ένα θαύμα. Στην προσευχή, η κρίση εξαφανίζεται, η συμπόνια εμφανίζεται, ο θυμός εξαφανίζεται, η αγάπη έρχεται. Και τότε ακόμα και η πιο σκληρή καρδιά μπορεί να λιώσει, όχι με τις προσπάθειες μας, αλλά με τη χάρη του Θεού.

Έτσι, όταν θέλεις να βοηθήσεις κάποιον, προσευχήσου για εκείνη. Όταν δεν την καταλαβαίνεις, προσευχήσου. Όταν πονάει εξαιτίας της, προσευχήσου κι εσύ. Γιατί το να μιλάς με τον Θεό πάντα αποδίδει καρπούς, ακόμα κι αν δεν το βλέπουμε ακόμα.

 Ιερομόναχος Ζαχαρίας της Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου του έσσεξ

χωρίς λόγια...

Γιατί η ιστορία εκδικείται τώρα την Δανία έναντι της Ελλάδας με αφορμή την Γροιλανδία αποκαλύπτουν οι Ινδοί

 

---

Την πάσα αλήθεια για την κρίση μεταξύ Δανίας και ΗΠΑ αποκαλύπτει ινδικό ΜΜΕ, εμπλέκοντας την Ελλάδα και την κρίση του 1974 με την Τουρκία και το ΝΑΤΟ.  

Το 1974, κατά τη διάρκεια της κρίσης της Κύπρου, όταν ξέσπασαν εντάσεις μεταξύ δύο μελών του ΝΑΤΟ, δηλαδή της Ελλάδας και της Τουρκίας, η Δανία ήταν η χώρα  η οποία φέρεται να ανακοίνωσε ότι η εντολή της στρατιωτικής ομάδας δεν ήταν να υπερασπιστεί κανένα κράτος-μέλος από ένα άλλο, αφήνοντας την Κύπρο αβοήθητη στα χέρια του τουρκικού Αττίλα με τα γνωστά αποτελέσματα, αναφέρει το indiatoday.in.

Το ίδιο αναφέρει ότι τώρα " επιστρέφει το κάρμα για να χτυπήσει την Δανία".

Η Δανία αναζητά στρατιωτική υποστήριξη από τους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να καταλάβει με ανήκουστο τρόπο την Γροιλανδία, μια δανική επικράτεια.

Ωστόσο, η ίδια η Δανία είχε αρνηθεί να υποστηρίξει την Ελλάδα, μέλος του ΝΑΤΟ, εναντίον της Τουρκίας το 1974, λέγοντας ότι η στρατιωτική συμμαχία δεν έχει κανένα ρόλο σε μια κρίση μεταξύ των κρατών μελών της, σύμφωνα με τον πρώην  υπουργό Γιάνη Βαρουφάκη.

Πώς σχετίζεται η κρίση της Κύπρου του 1974 με τις εντάσεις στη Γροιλανδία;  Ποια είναι η στάση της ΕΕ στη διαμάχη απόκτησης ΗΠΑ-Γροιλανδίας;

Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν δήλωσε ότι η Ευρώπη δεν θα εκβιαστεί από τις απειλές των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία.

Η Δανία αντιμετωπίζει μια αρκετά δύσκολη κατάσταση με το πιο απίθανο από τα έθνη-εταίρο, τις ίδιες τις ΗΠΑ, για τη Γροιλανδία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι αποφασισμένος να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο της Γροιλανδίας από τη Δανία, η οποία, όπως και η Αμερική, είναι μέλος του ΝΑΤΟ.

Στην πραγματικότητα, ένα μέλος του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει μια σφοδρή στρατιωτική απειλή από ένα κράτος μέλος της συμμαχίας ασφαλείας.

Αλλά για τη Δανία, θα μπορούσε να είναι μια στιγμή ανταπόδοσης του κάρμα. Το 1974, κατά τη διάρκεια της κρίσης της Κύπρου, όταν ξέσπασαν εντάσεις μεταξύ δύο μελών του ΝΑΤΟ,  Ελλάδας και Τουρκίας, η δανική τότε κυβέρνηση ανακοίνωσε και πίεσε μάλιστα ώστε το ΝΑΤΟ να μην εμπλακεί στην σοβαρή κρίση στο Αιγαίο και την Κύπρο.

«Το ΝΑΤΟ έχει δεσμευτεί να υπερασπίζεται τα κράτη μέλη από εμπόλεμες χώρες μη μέλη, αλλά όχι μεταξύ τους, όχι από άλλα κράτη μέλη, όπως η Τουρκία ή, τώρα, οι... Ηνωμένες Πολιτείες! Λοιπόν, Δανία, καλώς ήρθες στην ομάδα, και να θυμάσαι ότι οι κυβερνήσεις σου υποστήριξαν επίσης ότι, δεν είναι δουλειά του ΝΑΤΟ να υπερασπίζεται οποιοδήποτε κράτος μέλος από ένα άλλο κράτος μέλος του ΝΑΤΟ», έγραψε ο πρώην υπουργός Οικονομικών και οικονομολόγος της Ελλάδας, Γιάνης Βαρουφάκης, στο X.

Η συμμαχία του ΝΑΤΟ σχηματίστηκε το 1949 για να προστατεύσει τα κράτη μέλη από εξωτερικές απειλές, ειδικά από την ΕΣΣΔ.

Το Άρθρο 5 των κανόνων του ΝΑΤΟ ορίζει ότι μια επίθεση σε ένα μέλος είναι επίθεση σε όλα. Τι γίνεται όμως αν η επίθεση προέρχεται από το εσωτερικό της ομάδας; ειδικά αν  αυτό είναι το ισχυρότερο μέλος του ΝΑΤΟ που ουσιαστικά διευθύνει την συμμαχία;

Ο χάρτης του ΝΑΤΟ δεν αναφέρει τίποτα σχετικά με αυτό. Ο Τραμπ έχει ξεκινήσει μια σειρά από κρίσης οργής τόσο ενάντια στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) όσο και κατά των χωρών του ΝΑΤΟ, με επανειλημμένες δηλώσεις για την ανάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας, του τεράστιου αρκτικού νησιού που ανήκει επίσημα στη Δανία.

Εάν οι ΗΠΑ προσπαθήσουν να καταλάβουν με την βία την Γροιλανδία, αυτό θα μπορούσε ουσιαστικά να είναι μια καμπάνα θανάτου για το ΝΑΤΟ, αναφέρουν αρκετοί Ευρωπαίοι ειδικοί και ξένοι ηγέτες.

Οι ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζουν την Δανία και έχουν διαθέσει στρατεύματα για μια αναγνωριστική αποστολή που είναι σε μεγάλο βαθμό συμβολική, με χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία να στέλνουν μόνο έναν και δύο στρατιώτες η καθεμία.

Αυτό έχει εξοργίσει τον Τραμπ, ο οποίος έχει επιβάλει δασμό 10% στα ευρωπαϊκά έθνη που στηρίζουν την Δανία.

Ποια είναι τα κοινά σημεία της κρίσης Ελλάδος-Τουρκίας το 1974 

Η διαμάχη μεταξύ Δανίας και ΗΠΑ δίνει μια αίσθηση deja vu από το 1974, όταν η Ελλάδα και η Τουρκία βρέθηκαν μια ανάσα από τον πόλεμο για την Κύπρο.

Τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ το 1952 για να ενισχύσουν τη νότια πλευρά της συμμαχίας τότε, ενάντια στον κομμουνισμό. Αλλά είχαν παλιές αντιπαλότητες, ειδικά για την Κύπρο. Η Κύπρος απέκτησε την ελευθερία της από τη Βρετανία το 1960.

Το νησί αναφέρει το ινδικό ΜΜΕ, αποτελούνται  κυρίως από Έλληνες αλλά και Τούρκους κατοίκους.

Οι νέοι κανόνες έδωσαν στην Ελλάδα, την Τουρκία και τη Βρετανία το δικαίωμα να παρέμβουν εάν χρειαζόταν. Το 1974, μια ομάδα στην Κύπρο, υποστηριζόμενη από τους στρατιωτικούς ηγέτες της Ελλάδας, προσπάθησε να ενώσει το νησί με την Ελλάδα.

Αυτό το πραξικόπημα απομάκρυνε τον Πρόεδρο Μακάριο. Η Τουρκία το είδε αυτό ως απειλή για τους Τουρκοκύπριους και εισέβαλε στις 20 Ιουλίου 1974.

Η πρώτη εισβολή κατέλαβε ορισμένες περιοχές της Κύπρου. Οι συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ξεκίνησαν μετά την πρώτη εισβολή των Τούρκων, αλλά απέτυχαν και η Άγκυρα εισέβαλε ξανά τον Αύγουστο.

Αυτή τη φορά, η Τουρκία κατέλαβε περίπου το 36% του νησιού. Αυτό χώρισε την Κύπρο σε ελληνικό και τουρκικό μέρος, κάτι που διαρκεί μέχρι σήμερα. Η διαμάχη είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες θανάτους και εκτοπισμούς.

Η ελληνική πλευρά τότε ήταν θυμωμένη. Ήθελε το ΝΑΤΟ να σταματήσει την Τουρκία, ένα άλλο μέλος, αλλά το ΝΑΤΟ δεν έκανε τίποτα.

Οι ΗΠΑ τότε, ως η μεγαλύτερη δύναμη του ΝΑΤΟ, προσπάθησαν να διαπραγματευτούν, αλλά δεν μπόρεσαν να αναγκάσουν την Τουρκία να αποχωρήσει από το νησί.

Μετά από αυτό, η Ελλάδα αποσύρθηκε από το στρατιωτικό σκάλος του ΝΑΤΟ ως ένδειξη διαμαρτυρίας από το 1974 έως το 1980.

 Η Αθήνα ένιωθε ότι η συμμαχία δεν κατάφερε να την προστατεύσει από ένα άλλο μέλος. Αυτό έδειξε το αδύναμο σημείο του ΝΑΤΟ, εμφανίστηκε αρχικά την δεκαετία του 1970. Ήταν μια συμμαχία που προοριζόταν για άμυνα ενάντια σε εξωτερικές απειλές, όχι για πόλεμο μεταξύ συμμάχων.

Ως εκ τούτου, στην Κύπρο, το ΝΑΤΟ έμεινε απ' έξω, αφήνοντας την Ελλάδα και την Τουρκία να το τακτοποιήσουν μόνες τους, κάτι που φυσικά δεν έγινε ποτέ.

Τώρα, η Δανία αντιμετωπίζει κάτι παρόμοιο. Εάν οι ΗΠΑ κινηθούν στη Γροιλανδία, το ΝΑΤΟ, αν και έχει αναπτυχθεί, μπορεί να μην βοηθήσει πλήρως.

Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης στην Κύπρο, η Ελλάδα δαπάνησε περισσότερα σε στρατιωτικό υλικό, ενώ ήταν μέλος του ΝΑΤΟ. Αλλά η περίπτωση δεν ισχύει για τη Δανία. Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, οι οποίες δαπάνησαν κυριολεκτικά πάνω από ένα τρισεκατομμύριο σε αμυντικό προϋπολογισμό, η Δανία φέρεται να δαπάνησε μόνο περίπου 10 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025.

Η κατάσταση μοιάζει πολύ με μια οικογένεια όπου αδέρφια τσακώνονται, και μερικές φορές, οι πρεσβύτεροι μένουν έξω.

Αν και ο "πρεσβύτερος" εδώ είναι οι ίδιες οι ΗΠΑ. Το ΝΑΤΟ επέζησε από το ζήτημα το 1974, αλλά η ρήξη μεταξύ των δύο κρατών μελών παραμένει.

Όταν η Ελλάδα αποχώρησε το 1974 άφησε τη συμμαχία πιο αδύναμη. Αλλά τελικά επέστρεψε και η εστίαση του ΝΑΤΟ μετατοπίστηκε σε μεγαλύτερες απειλές.

Σήμερα, ωστόσο, αν ο Τραμπ ενεργήσει όπως ισχυρίζεται ότι θα πράξει, θα μπορούσε να διχάσει άσχημα την συμμαχία.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσες προειδοποίησε την Κυριακή ότι μια αμερικανική εισβολή στη Γροιλανδία θα ήταν το «κώδων θανάτου» της στρατιωτικής συμμαχίας του ΝΑΤΟ.

Ο λαός της Γροιλανδίας, κυρίως εθνικότητας Ινουίτ, θέλει να αποφασίσει για το μέλλον του. Έχουν κάποια αυτοδιοίκηση, αλλά η Δανία χειρίζεται τα αμυντικά και εξωτερικά ζητήματα.

Η ΕΕ έχει υποστηρίξει τη Δανία, αλλά το ΝΑΤΟ δεν έχει σαφή κανόνα για αυτό το θέμα. Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τα μασάει για το θέμα αυτό, ακόμη και όταν ο Ντόναλντ Τραμπ υποτίθεται είχε  επικοινωνήσει μαζί του.

Το Άρθρο 4 επιτρέπει στα μέλη να μιλούν για απειλές, αλλά το Άρθρο 5 αφορά ένοπλες επιθέσεις από έξω. Στο ΝΑΤΟ, οι φίλοι μπορούν να γίνουν εχθροί και μετά, και μετά οι χώρες μένουν μόνες τους κυριολεκτικά όμως.